قرض و ضرر تجارت و باجبار چيزى دادن ، دائرة - حوادث ناگوار روزگار . قربات - جمع قربه بضمّ قاف عمل نيك موجب نزديكى به خدا ، صلوات - جمع صلاة بمعنى دعا و تسبيح و از جانب خداوند رحمت است و ثنا ، مردوا - از مصدر مرود و مرودة ، بضمّ ميم و راء و مرادة بفتح ميم بمعنى سركشى و نافرمانى و تجاوز از حدّ . ترجمه : 98 عربهاى بيابانى سخت بيدين و بددلند و سزاوارترند [ دستورها ] و اندازه ها [ ى كار و زندگى ] كه خدا بر پيغمبر خود فرو فرستاده ندانند و البتّه خدا داناى درستكار است [ كه آنها را بشناسد و بشناساند ] 99 و مردمى از اين اعراب آنچه به راه خدا ميدهند زيان خود مىپندارند و چشم به راه گردش روزگار بر نابودى شما باشند ولى روزگار بر زيان آنان بچرخد كه خداوند شنوا و دانا [ ى كار همگان است ] 100 و هم از اين عربها هستند كه به خدا و رستاخيز گرويده‌اند و آنچه به راه خدا ميدهند دستاويز نزديكى بحقّ و دعا و خوشنودى پيغمبر [ براى خود ] مىدانند آگاه بودند كه آن راه نزديكى ايشان به خدا است و به زودى او به مهر خود درونشان كند كه او آمرزنده است و مهربان 101 و جلوفتادگان مهاجر و انصار نخستين و كسانى كه در نكوكارى بدنبال ايشان رفتند خدا ز ايشان خوشنود شد و ايشان ز خدا و او براىشان بهشتها آماده كرده است كه رودها از آن روان است و پيوسته در آن جاودان بمانند و بهره ى بزرگ است اين 102 و از آن تازيان كه پيرامون شمايند بد دل بوند و هم از مردم مدينه [ و شهرتان ] به بددلى ز اندازه فزون شدند كه تو اى محمّد آنان را نشناسى و ما آنها را بدانيم ، به دو نوبت به زودى [ در اين جهان ] آزارشان كنيم وز آن پس بآزارى بزرگشان باز گردانند . و گروهى ديگر كه گناهان خود بگفتند و كار بد و خوب بهم آميختند اميد است كه خدا بر آنان ببخشايد كه همانا خدا آمرزنده است و مهربان . سخن مفسّرين : « الأَعْرابُ أَشَدُّ » - تا آخر آيه 98 طبرى : چون عرب بيابانى سختدل و جاهل است و دور از تمدّن از اين جهت در آيه توصيف شده است بشدت نفاق و شايستگى بنادانى احكام ، و براى من نقل كرده‌اند : زيد بن ؟ ؟ ؟ كه